 |
Inleiding en historie
Aloë vera was bekend in beschavingen van de Oude Grieken, Romeinen, Babyloniërs, Indiërs en Chinezen. Al duizenden jaren wordt de plant gebruikt vanwege haar weldadige werking. Alexander de Grote liet zijn leger grote hoeveelheden A. vera verzamelen en meedragen in potten om zijn gewonde soldaten te verzorgen toen hij het eiland Socotra in de Indische Oceaan veroverde.
De Egyptenaren gebruikten A. vera niet alleen als medicijn maar ook als levenselixer.
Teelt en oogst
A. vera Barbadensis Miller lijkt op een cactus, maar is lid van de leliefamilie. Omdat de plant in warme klimaten op zeer droge grond kan groeien, maar toch veel water op kan slaan, is een bijnaam van de plant “woestijnlelie”. A. vera groeit prima op een droge ziltige zanderige grond. De bodem moet voornamelijk basisch zijn en rijk aan mineralen.
De plant kan prima overleven als hij bewaterd wordt met puur zeewater. Zo gebruikten de Essenen (een Joodse sekte) Dode Zee zout extracten bij de teelt van hun A. vera. De meeste A. vera groeit in de woestijn en subtropische gebieden van Afrika, Amerika, Azië en Europa.
De plant wordt geoogst door de bladeren af te snijden.
Vervolgens wordt de inwendige gel (“inner leaf”) tot product verwerkt. Er bestaan ook producten die van het hele A. vera blad gemaakt worden, zogenaamde “whole leaf” extracten.
Werkzame stoffen
Het deel van de A. vera wat gebruikt wordt zijn de bladeren, met name de doorzichtige slijmerige gelatineuze gel in het blad. Het sap/gel bestaat voor meer dan 95 % uit water, 5 % is werkzame stof.
Er bestaan ook “whole leaf”-extracten, hierbij wordt het hele blad vermalen, het water verwijderd evenals het laxerende anthrachinon: barbaloïne. Deze bittere stof kan negatieve bijwerkingen hebben [1]. Ook vezels worden verwijderd zodat enkel de actieve ingrediënten overblijven.
Indien (voor inwendige toepassing) gebruik wordt gemaakt van een ‘droog-extract’ van de gel, dient men dit met een hoeveelheid water in te nemen, zodat de gel gereconstrueerd wordt en de natuurlijke verhouding weer geëvenaard wordt.
A. vera-gel is rijk aan vitaminen, mineralen, spoorelementen, aminozuren, plantensteroïden, polysacchariden en enzymen [2].
Whole leaf versus gel
Een water extract van het hele blad van de A. vera heeft andere eigenschappen dan enkel de gel. In een studie werd de antioxidant activiteit van een waterextract van het A. vera blad zonder de gel bepaald, en vergeleken met de antioxidant activiteit van enkel de gel. Hieruit bleek dat het whole leaf extract fenolen, flavonoïden, ascorbinezuur en bèta-caroteen en alfa-tocoferol bevat en hiermee een krachtige antioxidant uitwerking heeft. Deze antioxidant activiteit werd niet gevonden voor de A. vera gel [3]. Een whole leaf extract heeft dus een andere en bredere werking dan de de A. vera gel [4].
Polysacchariden
Tot de suikers in de gel van de A. vera behoren de langketenige suikers - de polysacchariden - die het immuunsysteem stimuleren en de weerstand verhogen [5]. Uit een studie gedaan bij ratten blijkt dat de inname van A. vera-polysachariden het immuunsysteem versterkt [6].
A. vera bevat vooral mannose-polysacchariden die een netwerk vormen [7, 8]. Namen voor deze polysacchariden zijn acemannan, geacetyleerde polymannanen, polymannose en Aloë Mucilaginous Polysaccharides (AMP).
De doorzichtige gel heeft een verzachtende en helende werking op de slijmvliezen van het maag-darmkanaal. De gel vormt een beschermende laag waardoor het weefsel tot rust komt en kan herstellen. Hierdoor kunnen nieuwe epitheelcellen gevormd worden.
De langketenige polysacchariden kunnen zich hechten aan de intestinale mucosa via mannose receptoren, waar ze een beschermende barrièrefunctie vervullen voor enkele dagen lang. Mannose-6-phosphate is de meest voorkomende polysaccharide in A. vera [9].
Voor een optimaal effect is het belangrijk dat het laxerende barbaloïne niet meer aanwezig is. Barbaloïne is een laxerend antrachinon dat negatieve bijwerkingen kan hebben [1, 10].
DARMEN
Pro- en prebiotica
Acemannan (een mannose-keten) zorgt voor een toename van vriendelijke bacteriën - probiotica - en verbetert de vertering en absorptie van voedsel. Dit is vanwege het prebiotische effect. In een in vitro studie liet een extract van het volledige blad van A. vera een verhoging zien van kortketenige vetzuren geproduceerd door de intestinale microflora [6]: melkzuur (lactaat), azijnzuur (acetaat), proprionzuur (proprionaat) en boterzuur (butyraat).
Boterzuur wordt gebruikt als voeding door de darmepitheelcellen. Epitheelcellen halen ongeveer 70% van hun energie uit boterzuur, terwijl andere cellen voornamelijk op glucose draaien. Productie van melkzuur houdt de darmflora gezond.
Prikkelbare Darm Syndroom (PDS): A. vera wordt veel gebruikt door mensen met een prikkelbare darm. Uit een studie blijkt dat de ontstekingsremmende werking de effectiviteit kan verklaren [11]. Bij sommige mensen met PDS met vooral diarree gerelateerde klachten kan A. vera na een maand een verbetering geven [12].
Candida
A. vera bevat diverse bestanddelen met een antimicrobiële activiteit. Dit verklaart waarom A. vera vele vaak gebruikt wordt bij in- en uitwendige infecties.
De polysacharide mannose aanwezig in A. vera stimuleert het immuunsysteem waardoor de groei van Candida albicans vermindert [13].
Colitis ulcerosa: A. vera bleek bij mensen met colitis significant de activiteit van de ziekte te verminderen. De mensen ontvingen 2 keer per dag 100 ml A. vera gel [14].
Verbetering opname stoffen
A. vera kan zorgen voor een betere opname van andere stoffen en werkt zo als een transportmechanisme voor nutriënten [15]. In een andere studie bleek dat inname van 56 ml A. vera gel of een “whole leaf” extract van A. vera de opname van vitamine C en B12 verbeterde ten opzichte van de groep die de twee vitaminen enkel met water innam [16].
Een bijna gelijke studie werd in 2010 uitgevoerd. Uit deze studie kan dezelfde conclusie getrokken worden; A. vera gel en een “whole leaf” extract van A. vera verbeteren de opname van vitamine C en B12. Tevens nam de plasma oxygen radical absorbance capacity (ORAC) waarde toe. Dit is een maat voor de antioxidant capaciteit [17].
HUID
Zonnebrand
Een bijnaam van de A. vera is “burn plant” (brandplant). Deze naam komt waarschijnlijk vanwege de inzet van A. vera bij zonnebrand. De polysacchariden kunnen beschermen tegen UV-A en UV-B stralen [18]. De doorzichtige gel wordt gebruikt ter verzorging van de huid, maar staat vooral bekend om het verkoelende en hydraterende effect na zonnebrand. Tegenwoordig bevatten vrijwel alle hydraterende crèmes A. vera als hoofdingrediënt.
Bij eerste en tweedegraads brandwonden kan A. vera het herstel bespoedigen [19].
Psoriasis
Een crème met een A. vera extract (0,5%) liet een goed effect zien bij psoriasis patiënten [20]. A. vera moet verwerkt worden in een crème voordat het op de huid aangebracht wordt omdat het alleen dan goed opgenomen wordt en een vochtinbrengend effect heeft. Het enkel aanbrengen van A. vera gel heeft een uitdrogend effect en is minder werkzaam.
In een andere studie werd het effect van behandeling met A. vera vergeleken met 0.1% triamcinolone acetonide (een synthetisch corticosteroïde). Tachtig mensen met psoriasis kregen of A. vera op hun huid, of triamcinolone crème gedurende acht weken. A. vera bleek effectiever te zijn dan triamcinolone in het verminderen van de klinische symptomen van psoriasis [21].
Wondgenezing
A. vera stimuleert fibroblasten [22], dit zijn bindweefselcellen die verantwoordelijk zijn voor wondgenezing en onder meer collageen produceren. Collageen is het belangrijkste eiwit van de extracellulaire matrix en belangrijk voor het herstel van een wond. A. vera aangebracht zowel op de huid als inwendig liet een vergelijkbaar herstel zien van wondweefsel, beide methoden zijn dus effectief [23, 24]. De antibacteriële werking van A. vera komt de wondgenezing ten goede.
Veiligheid
Gezuiverde A. vera gel - vrij van barbaloïne - is veilig, ook in hoge doseringen. Dit blijkt uit onderzoek bij muizen [25].
A. vera gel en een “whole leaf” extract van A. vera kan de opname van geneesmiddelen verhogen [26]. Het advies is om de gewenste dosering langzaam op te bouwen. Bijvoorbeeld de eerste week de laagst mogelijke dosis nemen. Als dat goed gaat dan stapsgewijs verhogen.
Contra indicaties
Een hoge dosis A. vera kan de bloedsuiker verlagen [27]. Mensen die bloedglucoseverlagende middelen gebruiken moeten hier rekening mee houden.
Literatuur:
[1] Duarte EL, Oliveira TR, Alves DS, et al. On the interaction of the anthraquinone barbaloin with negatively charged DMPG bilayers. Langmuir. 2008 Apr 15;24(8):4041-9.
[2] Rodríguez Rodríguez E, Darias Martín J, Díaz Romero C. Aloe vera as a functional ingredient in foods. Crit Rev Food Sci Nutr. 2010 Apr;50(4):305-26.
[3] Ozsoy N, Candoken E, Akev N. Implications for degenerative disorders: Antioxidative activity, total phenols, flavonoids, ascorbic acid, beta-carotene and beta-tocopherol in Aloe vera. Oxid Med Cell Longev. 2009 Apr;2(2):99-106.
[4] Pugh N, Ross SA, ElSohly MA,
[5] Davis RH, Donato JJ, Hartman GM, et al. Anti-inflammatory and wound healing activity of a growth substance in Aloe vera. J Am Podiatr Med Assoc. 1994 Feb;84(2):77-81.
[6] ZhanHai Yu, Che Jina, Ma Xin, et al. Effect of Aloe vera polysaccharides on immunity and antioxidant activities in oral ulcer animal models. Carbohydrate Polymers Volume 75, Issue 2, 22 January 2009, Pages 307-311.
[7] Tai-Nin Chow J, Williamson DA, Yates KM, et al. Chemical characterization of the immunomodulating polysaccharide of Aloe vera L. Carbohydr Res. 2005 May 2;340(6):1131-42.
[8] Ni Y, Turner D, Yates KM, Tizard I. Isolation and characterization of structural components of Aloe vera L. leaf pulp. Int Immunopharmacol. 2004 Dec 20;4(14):1745-55.
[9] Pogribna M, Freeman JP, Paine D, et al. Effect of Aloe vera whole leaf extract on short chain fatty acids production by Bacteroides fragilis, Bifidobacterium infantis and Eubacterium limosum. Lett Appl Microbiol. 2008 May;46(5):575-80.
[10] Cosmetic Ingredient Review,
[11] Langmead L, Makins RJ, Rampton DS. Anti-inflammatory effects of aloe vera gel in human colorectal mucosa in vitro. Aliment Pharmacol Ther. 2004 Mar 1;19(5):521-7.
[12] Davis K, Philpott S, Kumar D, et al. Randomised double-blind placebo-controlled trial of aloe vera for irritable bowel syndrome. Int J Clin Pract. 2006 Sep;60(9):1080-6.
[13] Im SA, Lee YR, Lee YH, et al. In vivo evidence of the immunomodulatory activity of orally administered Aloe vera gel. Arch Pharm Res. 2010 Mar;33(3):451-6.
[14] Langmead L, Feakins RM, Goldthorpe S, et al. Randomized, double-blind, placebo-controlled trial of oral aloe vera gel for active ulcerative colitis. Aliment Pharmacol Ther. 2004 Apr 1;19(7):739-47.
[15] Hamman JH. Composition and applications of Aloe vera leaf gel. Molecules. 2008 Aug 8;13(8):1599-616.
[16] Vinson JA, Al Kharrat H, Andreoli L. Effect of Aloe vera preparations on the human bioavailability of vitamins C and E. Phytomedicine. 2005 Nov;12(10):760-5.
[17] Jung-Mi Yun, Sital Singh, Rohan Jialal, et al. A Randomized Placebo-Controlled Crossover trial of Aloe Vera on Bioavailability of Vitamins C and B12, Blood Glucose, and Lipid Profile in Healthy Human Subjects. Journal of Dietary Supplements June 2010, Vol. 7, No. 2, Pages 145-153.
[18] Strickland FM, Kuchel JM, Halliday GM. Natural products as aids for protecting the skin's immune system against UV damage. Cutis. 2004 Nov;74(5 Suppl):24-8.
[19] Maenthaisong R, Chaiyakunapruk N, Niruntraporn S, et al. The efficacy of aloe vera used for burn wound healing: a systematic review. Burns. 2007 Sep;33(6):713-8.
[20] Syed TA, Ahmad SA, Holt AH, et al. Management of psoriasis with Aloe vera extract in a hydrophilic cream: a placebo-controlled, double-blind study. Trop Med Int Health. 1996 Aug;1(4):505-9.
[21] Choonhakarn C, Busaracome P, Sripanidkulchai B, et al. A prospective, randomized clinical trial comparing topical aloe vera with 0.1% triamcinolone acetonide in mild to moderate plaque psoriasis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2010 Feb;24(2):168-72.
[22] Jettanacheawchankit S, Sasithanasate S, Sangvanich P, et al. Acemannan stimulates gingival fibroblast proliferation; expressions of keratinocyte growth factor-1, vascular endothelial growth factor, and type I collagen; and wound healing. J Pharmacol Sci. 2009 Apr;109(4):525-31.
[23] Davis RH, Leitner MG, Russo JM, et al. Wound healing. Oral and topical activity of Aloe vera. J Am Podiatr Med Assoc. 1989 Nov;79(11):559-62.
[24] Chithra P, Sajithlal GB, Chandrakasan G. Influence of Aloe vera on collagen characteristics in healing dermal wounds in rats. Mol Cell Biochem. 1998 Apr;181(1-2):71-6.
[25] Kwack SJ, Kim KB, Lee BM. Estimation of tolerable upper intake level (UL) of active aloe. J Toxicol Environ Health A. 2009;72(21-22):1455-62.
[26] Chen W, Lu Z, Viljoen A, Hamman J. Intestinal drug transport enhancement by Aloe vera. Planta Med. 2009 May;75(6):587-95.
[27] Vogler BK, Ernst E. Aloe vera: a systematic review of its clinical effectiveness. Br J Gen Pract. 1999 Oct;49(447):823-8.
Wouter de Jong